Birçok ebeveynin, çocuklarının başarılı olmasını istediğini belirten uzmanlar, fakat bazen bu beklentilerin abartılarak çocukların her alanda kusursuz olmalarının istendiğini söylüyor.
Mükemmeliyetçi ebeveyn tavrının, çocuklarda tasa, özgüven eksikliği ve başarısızlık korkusuna yol açabileceğine dikkat çeken Uzman Klinik Psikolog İnci Nur Ülkü, “Çocuklukta daima eleştirilen yahut gereğince düzgün olmadığı hissettirilen bireyler, yetişkinliklerinde ağır korku, başarısızlık korkusu ve depresyon belirtileri gösterebilirler.” dedi. Başarıyı yalnızca notlarla değerlendirmenin, merak hissini körelterek öğrenmeyi bir mecburilik haline getirebileceğini aktaran Dava, ebeveynlerin çocuklarına yalnızca başarılarıyla değil, kendileri olarak kıymetli hissettirmeleri gerektiğini söyledi. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Uzman Klinik Psikolog İnci Nur Ülkü, çocuklardan harikalık beklemenin kısa ve uzun vadedeki tesirleri hakkında bilgi verdi.
Mükemmel bir çocuk yetiştirme dileği ‘proje çocuk’ları ortaya çıkarıyor!
Birçok ebeveynin, çocuklarının başarılı, disiplinli ve örnek bireyler olmalarını istediğini lisana getiren Uzman Klinik Psikolog İnci Nur Ülkü, “Ancak birtakım ebeveynler, bu beklentileri abartarak çocuklarının her alanda harika olmalarını bekler. Bu durum bilhassa akademik muvaffakiyet, spor, sanat yahut toplumsal maharetler üzere alanlarda kendini gösterir. Çocuklarından her vakit en güzelini isteyen aileler, farkında olmadan onların üzerinde baskı oluşturabilir ve ruhsal olarak ziyan verici bir ortam yaratabilir” diye konuştu. Anne-babaların eksiksiz bir çocuk yetiştirmek istediklerinde, ‘proje çocuk’ olarak isimlendirilen çocuklar ortaya çıktığını vurgulayan İdeal, “Elbette ki anne-babalar küçükken kendilerinin yapamadıklarını çocukları yapsın ve her şartın en uygununa sahip olsun istiyorlar. Fakat, tıpkı anda hem piyano, hem bale, hem tiyatro kurslarına götürülen ve tüm derslerinde yüksek muvaffakiyet beklenilen çocuklar gelecekte kendi isteklerine uygun bir ömür sürmekte zorlanabilirler. Tıpkı vakitte, anne babalarının yüksek beklentilerini gerçekleştiremeyen çocuklarda özgüven eksikliği epey sık gözlemlenebiliyor.” açıklamasını yaptı.
Ebeveynler birçok farklı nedenin tesiriyle mükemmeliyetçi beklentilere sahip olabiliyor
Bu mükemmeliyetçi beklentilerin kökeninde hem ruhsal hem de toplumsal faktörler yer aldığına değinen Uzman Klinik Psikolog İnci Nur Ülkü, bu faktörleri şöyle açıkladı: Kendi ailelerinden kâfi takdir görmemiş, başarısızlık korkusu yaşayan yahut geçmişte yüksek beklentilere maruz kalmış ebeveynler, bu durumu bilinçsizce kendi çocuklarına yansıtabiliyor. Birtakım ebeveynler çocuklarının muvaffakiyetini bir güvenlik kaynağı olarak görür. ‘Eğer çocuğum başarılı olursa, onun geleceği garanti altında olur’ niyetiyle hareket edebilirler. Çocuklarının muvaffakiyetlerini kendi ebeveynliklerinin bir göstergesi olarak görür ve bu yüzden mükemmeliyetçi bir tavır benimseyebilirler. Çağdaş eğitim sistemleri çoklukla başarıyı imtihan notları ve akademik performans üzerinden kıymetlendirir. Bu durum, ailelerin çocuklarını daima daha âlâ olmaya zorlamasına neden olabilir. Günümüzde toplumsal medya, ebeveynler üzerinde büyük bir baskı yaratıyor. Öteki ailelerin çocuklarının muvaffakiyetlerini görmek, ebeveynlerin kendi çocuklarını daha fazla zorlamasına yol açabiliyor. İş dünyasında ve eğitim sisteminde muvaffakiyete büyük bir paha verilirken, bireylerin şahsî memnunluğu ve duygusal istikrarı geri planda kalabiliyor.”
Çocuklukta çok yüksek beklentilere maruz kalmak, olumsuz sonuçlara yol açabilir
Çocuklukta daima olarak en yeterlisi olmaları gerektiği söylenen bireylerin, yetişkinlikte kendi pahalarını başarılarıyla ölçme eğiliminde olduklarına vurgu yapan Uzman Klinik Psikolog İnci Nur Ülkü, “Başarısız olduklarında ise kendilerini yetersiz ve bedelsiz hissedebilirler” biçiminde konuştu. Çocuklukta daima eleştirilen yahut gereğince düzgün olmadığı hissettirilen bireylerin, yetişkinliklerinde ağır korku, başarısızlık korkusu ve depresyon belirtileri gösterebileceklerini de kelamlarına ekleyen Dava, “Sürekli en güzel olmak zorunda hisseden bireyler, yanılgı yapma korkusu nedeniyle yeni şeyler denemekten kaçınabilirler. Bu da mesleklerinde ve ferdî gelişimlerinde sınırlamalar yaratabilir. Bu nedenle, çocukluk devrinde çok yüksek beklentilere maruz kalmak, bireyin ileriki hayatında özgüven eksikliği, ağır gerilim, başarısızlık korkusu ve duygusal sorunlar üzere pek çok olumsuz sonuca yol açabilir.” halinde konuştu.
Çocuk yalnızca yüksek not almaya odaklanırsa merak hissini kaybedebilir!
Eğitim sürecinde içsel motivasyon (bir şeyi nitekim öğrenmek istemek) ve dışsal motivasyonun (ödül, ceza yahut oburlarının beklentileri nedeniyle çalışmak) kıymetli bir ayrım oluşturduğunun altını çizen Uzman Klinik Psikolog İnci Nur Ülkü, “Sadece yüksek not almaya odaklanan bir çocuk, öğrenme sürecini bir keşif ve gelişim fırsatı olarak görmek yerine, bir mecburilik olarak algılar. Bu da merak hissinin azalmasına neden olabilir.” dedi. Çocukların, en âlâ notları almadıklarında ailelerinin hayal kırıklığına uğrayacaklarını düşünmelerinin ağır bir gerilim kaynağı olabileceğinin altını çizen Dava, “Yalnızca notlara odaklanan bir çocuk, yaratıcı düşünme ve eleştirel tahlil hünerlerini geliştirmekte zorlanabilir. Bu yüzden, çocukların eğitim sürecinde muvaffakiyetlerini değerlendirirken yalnızca sonuçlara değil, sürece ve gayrete da odaklanmak gerekir.” ikazında bulundu.
Çocuklara, muvaffakiyetleri için değil, olduğu kişi için bedelli hissettirin…
Mükemmeliyetçi ebeveyn tavırlarını değiştirmek isteyen ailelere tekliflerde bulunan Uzman Klinik Psikolog İnci Nur Ülkü, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Çocuğunuzun güçlü ve zayıf istikametlerini kabul edin. Onları öteki çocuklarla kıyaslamaktan kaçının. İlgi alanlarını anlamaya ve geliştirmeye yönelik etkinliklere yönlendirin. Kendi dertlerinizi gözden geçirin. Başarıyı geniş bir perspektiften değerlendirin. Çocuğunuza itimat verin ve süreç odaklı bir bakış açısı kazandırın. Çocukların gösterdiği uğraş ve gelişimi takdir edin. Örneğin, ‘Bu projeyi tamamlamak için çok gayret gösterdin, emeğin takdire değer!’ üzere tabirler kullanın. Yanılgı yaptığında onu eleştirmek yerine, bunun öğrenme sürecinin bir kesimi olduğunu anlatın. Kendi kusurlarınızı paylaşarak, kusur yapmanın olağan olduğunu gösterin. ‘Ben de işimde bazen kusurlar yapıyorum, lakin bu bana yeni şeyler öğretiyor’ üzere bir yaklaşım benimseyin.
Çocuğunuzun kendisini tabir etmesine fırsat verin ve hislerini küçümsemeyin. Onun yaşadığı gerilim, tasa yahut başarısızlık kaygılarını anlamaya çalışın. Çocuğunuzun yalnızca muvaffakiyetleri için değil, olduğu kişi için pahalı olduğunu hissetmesini sağlayın. Şayet çocuğunuz daima olarak ‘yeterince uygun değilim’, ‘başarısız olursam sevilmem’ üzere kanılar içindeyse, bu önemli bir özgüven sorunu yaratabilir. Bu yüzden, çocuğunuza şartsız sevgi ve kabul sunmanız çok önemlidir” (BSHA – Bilim ve Sağlık Haber Ajansı)
+ There are no comments
Add yours